Rozwój gospodarczy miast portowych pruskich prowincji nadbałtyckich w latach 1808-1914

-Opracowanie pod względem chronologicznym obejmuje okres od 1808 r. do wybuchu I wojny światowej. Powszechnie w historiografii przyjmuje się, iż w okresie wojen napoleońskich zapoczątkowany został, a po kongresie wiedeńskim kontynuowany był proces reform, który miał ułatwić w Prusach przejście na tory gospodarki kapitalistycznej. Wprowadzenie w życie tego programu rozciągało się na długi okres i przypadło na lata niepomyślnej koniunktury gospodarczej. Depresja gospodarcza sprawiła, iż w okresie reform poziom produkcji i konsumpcji w przeliczeniu na jednego mieszkańca był niższy od poziomu z lat 1804/1805. Stan przedwojenny osiągnięto dopiero w 1831 r. W okresie tym w miastach portowych szczególnego znaczenia nabierały reformy korporacji kupieckich i nowe uwarunkowania rozwoju handlu, zwłaszcza morskiego. Widocznym objawem wzrostu efektywności kapitału handlowego i jego aktywności po 1835 r. stały się inwestycje przemysłowe. [Ze wstępu]

Zawiera:

Edward Włodarczyk - Historyk, Mentor, Sternik nawy akademickiej, Przyjaciel (Włodzimierz Stępiński)

Prof. dr hab. Edward Włodarczyk - bibliografia publikacji (zestawiła Agnieszka Szudarek)

Prof. dr hab. Edward Włodarczyk - wypromowani doktorzy (zestawił Dariusz K. Chojecki)

Uwagi redakcyjne

Wstęp

1. Cel i zakres pracy

2. Podstawa źródłowa

3. Stan badań

ROZDZIAŁ I

NASTĘPSTWA PRUSKICH REFORM DLA GOSPODARKI MIAST PORTOWYCH I KRYZYS GOSPODARCZY (1808-1834/1838)

1. Reformy samorządowe i gospodarcze

2. Warunki rozwoju gospodarczego miast portowych

2.1. Nowa organizacja korporacji kupieckiej

2.2. Miasta nadbałtyckie Prus wobec polityki handlowej Prus

3. Załamanie gospodarcze w miastach portowych

3.1. Położenie ekonomiczne zaplecza portów

3.2. Handel morski miast portowych w okresie kryzysu

3.3. Kryzys żeglugi morskiej

3.4. Warunki rozwoju produkcji przemysłowej

4. Konkluzje

ROZDZIAŁ II

PRZEŁAMANIE STAGNACJI GOSPODARCZEJ I NARASTANIE PRZEKSZTAŁCEŃ KAPITALISTYCZNYCH W ŻYCIU GOSPODARCZYM MIAST PORTOWYCH W LATACH 1834/1838-1870

1. Warunki przemian

1.1. Tło okresu

1.2. Przemiany gospodarcze na bezpośrednim zapleczu portów

1.3. Przemiany demograficzne

1.4. Rola państwa, burżuazji i kapitału finansowego w inspirowaniu przemian

1.5. Miasta portowe wobec rozwoju kolejnictwa

1.6. Rola żeglugi śródlądowej w rozwoju miast portowych

2. Zmiany w żegludze bałtyckiej i handlu morskim

2.1. Inwestycje portowe

2.2. Handel morski portów bałtyckich

2.3. Zmiany w żegludze bałtyckiej

3. Miasta portowe jako ośrodki produkcji przemysłowej

3.1. Warunki rozwoju przemysłu

3.2. Przemysł rolno-spożywczy

3.3. Przemysł metalowo-maszynowy

3.4. Przemysł chemiczno-cementowy

3.5. Przemysł tytoniowy

3.6. Stopień upowszechnienia napędu mechanicznego

4. Rzemiosło

5. Przemiany w strukturze zatrudnienia

6. Konkluzje

ROZDZIAŁ III

PRZEMIANY W ŻYCIU GOSPODARCZYM NADBAŁTYCKICH MIAST PO ZJEDNOCZENIU RZESZY I W DOBIE PROTEKCYJNEJ POLITYKI CELNEJ (1871–1894)

1. Warunki przemian

1.1. Tło okresu

1.2. Przemiany demograficzne

1.3. Rola państwa i burżuazji w procesie przemian

1.4. Rola banków

1.5. Rozwój połączeń kolejowych

1.6. Miasta portowe wobec rozwoju żeglugi śródlądowej

2. Zmiany w żegludze i handlu morskim

2.1. Inwestycje portowe

2.2. Armatorzy bałtyccy wobec przemian w żegludze morskiej

2.3. Rozwój handlu morskiego

3. Miasta portowe jako ośrodki produkcji przemysłowej

3.1. Warunki rozwoju

3.2. Przemysł stoczniowy i maszynowy

3.3. Przemysł chemiczny i cementowy

3.4. Przemysł rolno-spożywczy

3.5. Przemysł drzewny i papierniczy

3.6. Przemysł tytoniowy, konfekcyjny i lniarski

4. Struktura zatrudnienia

5. Konkluzje

ROZDZIAŁ IV

ŻYCIE GOSPODARCZE NADBAŁTYCKICH MIAST PORTOWYCH W LATACH 1895–1914

1. Warunki przemian

1.1. Tło okresu

1.2. Przemiany demograficzne

1.3. Burżuazja wobec nowych koncepcji rozwoju gospodarczego

1.4. Banki

1.5. Zabiegi burżuazji o rozwój połączeń komunikacyjnych z zapleczem

2. Rozwój handlu i żeglugi

2.1. Inwestycje portowe

2.2. Przemiany w żegludze morskiej

2.3. Rozwój handlu morskiego

3. Miasta portowe jako ośrodki produkcji przemysłowej

3.1. Plan industrializacji G. Gosslera

3.2. Przemysł metalowo-maszynowy

3.3. Przemysł chemiczny i cementowy

3.4. Przemysł rolno-spożywczy

3.5. Przemysł drzewny i papierniczy

3.6. Przemysł tytoniowy i konfekcyjny

4. Przemiany w strukturze zatrudnienia

5. Konkluzje

Zakończenie

Bibliografia

Stosowane skróty

Spis map i rysunku

Spis tabel

Spis wykresów

Zusammenfassung