W średniowieczu cystersi byli na naszych ziemiach prawdziwą potęgą - mieli aż 40 klasztorów. A czego tylko się tknęli, wychodziło im doskonale: przedsiębiorczy mnisi byli nowoczesnymi jak na owe czasy rolnikami, z powodzeniem zajmowali się rzemiosłem, handlem, zakładali szkoły i biblioteki, wznosili piękne budowle. Ich zasługi dla rozwoju cywilizacyjnego ziem polskich są niepodważalne. - Jednak Andrzej Marek Wyrwa, autor książki "Opactwa cysterskie na Pomorzu", przestrzega przed uproszczeniami. Dowodzi, że wbrew powszechnemu mniemaniu cystersi na ziemiach polskich jednak nie byli pionierami cywilizacji, czy "kolonizatorami pustkowi" - osiedlali się bowiem na terenach dobrze już zagospodarowanych. W pierwszej części popularnonaukowej pracy autor przedstawia historię zakonu, jego regułę i organizację oraz tryb życia mnichów (...). Omawia też różne aspekty działalności gospodarczej zakonu oraz architekturę opactw. Druga część to przewodnik historyczny po siedmiu męskich opactwach na pomorskim odcinku szlaku cysterskiego ciągnącego się od Portugalii po Polskę. Dowiadujemy się więc, jak doszło do ich ufundowania i jakie były ich dzieje na przestrzeni wieków. Autor próbuje też ustalić, jak niegdyś wyglądała zabudowa danego klasztoru. Dla turysty istotne jest, że szczegółowo omawia obecny stan budowli oraz ich wyposażenie. Niektóre zachowały się jako tako - np. w Oliwie, Koronowie, Kołbaczu. Po innych, jak choćby w Mironicach czy Bukowie Morskim, prawie nic nie zostało. Wprawdzie książkę napisano raczej prostym językiem, to jednak zamieszczenie na końcu słowniczka (terminów najczęściej architektonicznych) okazało się dobrym pomysłem. Do tego liczne plany i rysunki, kilka schematycznych mapek i aż 104 kolorowe zdjęcia. Plus obszerna bibliografia. Słowem, dla wybierających się na szlak cysterski lektura obowiązkowa, ale nie jedyna - informacji praktycznych dotyczących godzin wstępu do obiektów, noclegów czy dojazdu trzeba sobie poszukać gdzie indziej.

Spis treści

Wstęp

1. ZARYS DZIEJÓW ZAKONU CYSTERSÓW

Powstanie zakonu cystersów

Fundacje cysterskie na ziemiach polskich

Historyczne tło fundacji cysterskich na Pomorzu

2. DUCHOWOŚĆ I WYBRANE DZIAŁANIA KULTUROWE CYSTERSÓW

Duchowość, organizacja życia w zakonie i w klasztorze

Działalność gospodarcza i inne przejawy działalności kulturowej

Architektura

3. KLASZTORY CYSTERSKIE NA POMORZU

Bierzwnik

Bukowo Morskie

Byszewo-Koronowo

Kołbacz

Mironice

Oliwa

Pogódki-Peplin

BIBLIOGRAFIA

SŁOWNICZEK WAŻNIEJSZYCH TERMINÓW

ZUZAMMENFASSUNG